#Breng ons terug

Yes, goed dat je hier bent! Deze pagina staat vol met wat we gedaan hebben in 2021/2022 en wat jij zelf kunt doen.

In Nederland worden steeds meer medicijnen gebruikt. In 2014 werden er minimaal 140.000 kilo medicijnresten in het water aangetroffen, in 2018 was dat al 190.000 kilo. Minimaal, het kan volgens het RIVM oplopen tot 500.000 extra kilo medicijnresten per jaar. Er wordt een stijging van 35% gebruik van medicatie verwacht in 2035. Dat vergroot het belang om mensen op tijd bewust te maken. Bron: Ketenaanpak Medicijnresten uit water

• Campagnedoelen
• Aanpak
• Resultaten
• Wat kun jij doen?
• Wie zetten de #brengonsterug in 2022 en 2023 in?
• Ja, ik ga meedoen!

In 2022 is de campagne #brengonsterug ontwikkeld, waar je elk moment gebruik van kunt maken door de inzet van onze materialen. De focus van deze campagne ligt op het bewustmaken van medicijngebruikers dat overgebleven medicatie niet doorgespoeld of weggegooid moet worden, maar teruggebracht naar de apotheek of milieustraat.

Daarnaast is het proces van retouren voor de apotheker ondersteund. Samen met de gemeente ‘s-Hertogenbosch, de afvalstoffendienst en de apotheken, is een retourbox ontwikkeld. Het doel:

1. Gemeenten ondersteunen de apotheken door goede afspraken, financiële ondersteuning van het retourproces en betalen de retourbox.
2. Apotheken zetten zich actief in om medicijngebruikers bewust te maken en ontvangen overgebleven medicijnresten.
3. Medicijngebruikers brengen meer overgebleven medicijnen terug.

Gedragsverandering vergt een lange adem en de juiste benaderingswijze. Een positief actiegerichte boodschap leidt tot meer resultaat, dan vertellen wat er niet moet gebeuren. Mensen bewegen sneller als ze horen wat ze moeten doen. Daarnaast: hoe simpeler de boodschap en hoe vaker het wordt herhaald, hoe beter het zal blijven hangen.

Jaarlijks wordt voor miljoenen euro’s aan medicijnen weggegooid. (bron: UMC Utrecht - Voor miljoenen aan medicijnen verspild). Uit onderzoek in 2019 (LCB) blijkt dat 65% van de ondervraagde mensen zich of niet bewust zijn van het belang om te retourneren, of het te ingewikkeld vinden om dit te doen. Lange wachtrijen, ingewikkelde inlevereisen of locaties die te ver weg zijn, zijn redenen om het niet terug te brengen. Dit betekent dat slechts een derde van de restmedicatie geretourneerd wordt naar de apotheek en milieustraat.

Een veel gebruikte strategie voor verandering: simpel beginnen, en langzaam verfijnen - als een trechter. Terugkijkend op het proces van afvalverwerking zie je diezelfde leercurve. Vroeger werd afval ongecontroleerd gedumpt en verbrand. Hierdoor nam de druk op het milieu toe: de gevolgen hiervan werden voor mens en natuur steeds meer merkbaar. In de jaren 70 kwam er een omslag, en werd het afvalbeleid gericht op bescherming van het milieu en op hergebruik. Er kwam de introductie van het scheiden op het huisafval, met kleuren grijs en groen. Nadat burgers gewend waren geraakt en het afval netjes scheidden, kwamen er meer eisen. Zo werden burgers langzaam opgevoed om ook glas te scheiden, karton en daarna batterijen en plastic. Hier zijn jarenlange campagnes aan vooraf gegaan. Met medicijnresten is dezelfde aanpak wenselijk: eerst de grove sortering aanleren, gewenning van gedrag, en daarna meer inlevereisen.

We hebben de vertaalslag op gebied van medicatie gemaakt door een retourbox te ontwikkelen. De box kan in de apotheek staan, is veilig en duurzaam. Mensen hoeven niet in de wachtrij te staan, zien de opvallende retourbox staan met eenvoudige instructies: alleen medicijnen, geen spuiten of naalden. Op de retourbox staat boven het inlevervak een opvallende sticker met de boodschap dat de medicijngebruiker zelf persoonlijke gegevens van de verpakking moet halen.

Omdat het basisgedrag van retourneren van medicatie nog onvoldoende is aangeleerd, adviseren we apotheken om dezelfde lijn aan te houden. Hoe minder inlevereisen, hoe meer er zal worden ingeleverd. Deze methode is een jaar getest in ‘s-Hertogenbosch en als zeer succesvol bewezen: er kwamen geen extra afvalstromen binnen bij de afvalstoffendienst.

Er is aangetoond dat er meer medicijnresten worden ingeleverd als er weinig inlevereisen zijn, en dat apotheken zeker bereid zijn om medicijngebruikers bewust te maken, mits zij ondersteund worden door hun gemeente. Dit zijn belangrijke lessen, omdat er door veel partijen wordt gezocht naar de juiste manier van gedragsverandering. De apotheken die retourboxen hebben ontvangen van hun gemeente, voelen zich ondersteund in het proces en hebben de retourbox na de proefperiode laten staan. Ook andere gemeenten, ziekenhuizen en apotheken zijn bezig dit te realiseren in hun eigen gemeente.

Als apotheker ondersteun je de gemeente en afvalstoffendienst als medicijnresten in je apotheek teruggebracht mogen worden. Daartegenover staat dat gemeenten de apotheken moeten ondersteunen om dit proces gemakkelijk te maken.

Als gemeente kun je de apotheken ondersteunen door het retourproces te optimaliseren:

• Laat het retourproces volledig kosteloos zijn voor apothekers en neem daar ziekenhuisapothekers ook in mee. Hetzelfde beeld en beleid binnen een gemeente zal gedrag makkelijker laten veranderen, en zal ook het draagvlak van apothekers vergroten.
• Ondersteun apotheken door de retourbox te financieren. Het is verstandig contact te leggen met de apothekersvereniging waar de apotheken onder vallen, en de ziekenhuizen binnen je gebied te benaderen. Zij kunnen de exacte wensen (aantallen en formaat) in kaart te brengen.
• Er is keuze uit een honingraat kartonnen versie, die 1 a 2 jaar goed blijft afhankelijk van de intensiteit in gebruik. Deze heeft een levertijd van ongeveer 2 weken. Daarnaast is er een houten versie beschikbaar, die langduriger goed zal blijven. Deze heeft afhankelijk van de gewenste hoeveelheid een levertijd van minimaal 4 weken.
• Retourboxen kunnen aangevraagd worden door middel van het onderstaand reserveringsformulier. Mailen naar hallo@rikontour.nu mag ook.

Als apotheker en ziekenhuis kun je:

• het gesprek met de gemeente aangaan, als je je onvoldoende gesteund weet in het retourproces.
• (voorbeeldbrief toevoegen) kun je de voorbeeldbrief gebruiken om de gemeente te vragen de retourboxen te financieren. Tip: doe dit vanuit een apothekersvereniging en in samenwerking met de ziekenhuizen uit je gemeente. Ervaring leert dat dit sneller wordt opgepakt door de gemeente en effectiever is om te komen tot gedragsverandering: hoe vaker hetzelfde beeld, hoe meer een boodschap blijft hangen. Worden de retourboxen nog niet gefinancierd, maar wil je hem al wel plaatsen? Dan kan je de kosten waarschijnlijk declareren als de gemeente in een later stadium wel zover is.
• de campagne #brengonsterug starten door:
  • Het ophangen van posters. De posters kunnen zelf gedownload en gedrukt worden. Als dit niet mogelijk is, kun je via het reserveringsformulier onderaan deze pagina posters aanvragen, dan sturen wij ze toe. Geef hierbij aan of je A3 of A2 formaat wilt.
  • het inzetten van de animatievideo op narrowscreens. Deze is hier te downloaden in diverse variaties: met en zonder ondertiteling, met en zonder geluid.
  • De retourbox neerzetten op een zichtbare plaats. De retourbox wordt over een afvalton geplaatst. De boxen zijn beschikbaar in de volgende twee formaten:
    • Afvalton 60L: : ± 700 x 450 x 400 mm (HxBxD)
    • Afvalton 120L: ± 1060 x 650 x 650 mm (HxBxD)

Er is keuze uit een honingraat kartonnen versie, die 1 a 2 jaar goed blijft afhankelijk van de intensiteit in gebruik. Deze heeft een levertijd van ongeveer 2 weken. Daarnaast is er een houten versie beschikbaar, die langduriger goed zal blijven. Deze heeft afhankelijk van de gewenste hoeveelheid een levertijd van minimaal 4 weken. Via het reserveringsformulier kun je aangeven wat je wilt ontvangen.

• Rollup banners Deze kunnen aangevraagd worden via het reserveringsformulier.
• Vloerstickers die naar de retourbox leiden. Deze kunnen eveneens aangevraagd worden via het reserveringsformulier.
• Wil je een feestelijke opening of een event aankleden? Dan kun je mascottepakken inzetten. We hebben Rik in mascottepak, en Vik de vis. Deze pakken moeten onder begeleiding gedragen worden, voor een drager tussen de 1.60m en 1.90m, schoenmaat 36-42. Deze pakken kunnen op eigen risico zelf gratis ingezet worden, of naar wens aangevraagd worden tegen vergoeding.

• Brabants Kernteam medicijnresten uit water
• Gemeente Den Bosch
• Gemeente Eindhoven
• Afvalstoffendienst Gemeente Eindhoven
• Afvalstoffendienst 's-Hertogenbosch
• Apothekerszorggroep CaZo
• Apothekerszorggroep Concordant
• KNMP
• Elisabeth TweeSteden Ziekenhuis
• Amphia Ziekenhuis
• Jeroen Bosch Ziekenhuis
• Maxima Medisch Centrum